Moneta bulionowa – co to jest i dlaczego warto w nią inwestować?

Moneta bulionowa to inaczej moneta lokacyjna lub inwestycyjna – bita z metalu szlachetnego przede wszystkim po to, aby lokować w niej kapitał. Jej cena zależy głównie od masy i czystości kruszcu, a nie od rzadkości egzemplarza. Zapraszamy do lektury, w której omawiamy najważniejsze aspekty tego aktywa.

Czym jest moneta bulionowa?

Moneta bulionowa to wyrób z metali szlachetnych – najczęściej złota, ale również srebra, platyny i palladu. Bije się ją przede wszystkim z myślą o lokacie kapitału, dlatego jej wartość rynkowa w pierwszej kolejności zależy od masy i czystości kruszcu. W wielu przypadkach nie ma ona zadeklarowanej wartości nominalnej; zamiast nominału podaje się zawartość kruszcu, na przykład 1 uncję trojańską.

W odróżnieniu od monet kolekcjonerskich nakład zwykle nie jest z góry ograniczony. Oznacza to, że mennica może go zwiększać wraz z popytem. Na egzemplarzu sprawdza się zwykle:

• masę kruszcu,
• oznaczenie metalu,
• próbę,
• rok bicia.

Moneta bulionowa jest bita przede wszystkim z myślą o lokacie kapitału – jej nakład zwykle nie jest ograniczony i zależy od popytu, a cena ściśle wiąże się z wartością kruszcu.

Jakie metale i próby występują w monetach bulionowych?

Podstawowym metalem pozostaje złoto, ale na rynku funkcjonują również warianty srebrne, platynowe i palladowe. Podstawową jednostką masy jest uncja trojańska, która waży dokładnie 31,1034768 g, czyli w zaokrągleniu 31,1 g. Monety jednouncjowe są najczęściej wybierane przez kupujących.

Złote monety bulionowe

Złoto w monetach inwestycyjnych występuje w różnych próbach. Współczesne emisje są najczęściej bite w czystości 99,9% (próba .999), 99,99% (próba .9999), a niektóre nawet 99,999% (próba .99999). Zdarzają się też monety o niższej zawartości złota, na przykład 22-karatowe, w których złoto stanowi 91,66% stopu, a resztę tworzy miedź lub srebro.

Przepisy dewizowe traktują czystość złota mniej restrykcyjnie niż mogłoby się wydawać – w stopie powinno być go co najmniej 90%. To sprawia, że do grupy monet inwestycyjnych zaliczają się również starsze egzemplarze o próbie .900.

Srebrne, platynowe i palladowe warianty

Srebrne monety bulionowe to przede wszystkim jednouncjowe egzemplarze o próbie .999 lub .9999, choć zdarzają się serie o próbie .958. Wśród platynowych i palladowych emisji dominuje próba .9995, a typowa masa to 1 uncja. Te warianty są mniej powszechne niż złote, ale pełnią podobną funkcję lokacyjną.

Najbardziej rozpoznawalne złote monety bulionowe

Wiele złotych monet inwestycyjnych jest rozpoznawalnych na całym świecie, co ułatwia ich późniejszą sprzedaż. Do grupy nazywanej czasem wielką piątką, a w szerszym ujęciu wielką szóstką, należą między innymi:

• Krugerrand,
• Kanadyjski Liść Klonowy,
• Wiedeńscy Filharmonicy,
• Britannia,
• Amerykański Orzeł,
• Australijski Kangur.

Każda z tych monet ma nieco inną historię i parametry, ale wszystkie są chętnie akceptowane przez dealerów metali szlachetnych.

Krugerrand

Krugerrand to pierwsza współczesna moneta bulionowa na świecie. Produkowany jest od 1967 roku w południowoafrykańskiej mennicy, a jego nazwa łączy nazwisko prezydenta Paula Krugera i nazwę waluty RPA, czyli rand. Stop zawiera 91,66% złota, a resztę stanowi miedź, co daje próbę .9167.

Kanadyjski Liść Klonowy i Wiedeńscy Filharmonicy

Kanadyjski Liść Klonowy produkowany jest od 1979 roku i uchodzi za jedną z najczystszych złotych monet na świecie. W 2007 roku pojawiła się wersja o masie aż 100 kg. Wiedeńscy Filharmonicy są bici od 1989 roku przez austriacką mennicę państwową i zapisali się w historii jako pierwsza moneta bulionowa emitowana w walucie euro.

Britannia, Amerykański Orzeł i Australijski Kangur

Britannia to brytyjska emisja bita od 1987 roku. Do 2013 roku powstawała ze złota próby .9167, a obecnie z czystością 99,99%. Amerykański Orzeł ma próbę .9167, co odpowiada 22 karatom. Australijski Kangur jest z kolei wybijany ze złota próby .9999 i dostępny w wariantach od 1/10 uncji do 2 uncji.

Jak prawo definiuje monetę bulionową?

W polskim porządku prawnym najważniejszy jest art. 121 ustawy o podatku od towarów i usług. Zgodnie z tym przepisem moneta inwestycyjna musi mieć próbę co najmniej .900, być wybita po 1800 roku, być lub bywać prawnym środkiem płatniczym w kraju pochodzenia oraz być sprzedawana po cenie, która nie przekracza wartości rynkowej zawartego w niej kruszcu o więcej niż 80%.

Dodatkowo Komisja Europejska co roku publikuje listę złotych monet, które muszą być traktowane jako inwestycyjne we wszystkich państwach członkowskich. Ta lista ma moc prawną. Brytyjski Królewski Urząd Skarbowy prowadzi własne zestawienie uzupełniające, choć nie ma ono mocy prawnej.

Dlaczego warto inwestować w monety bulionowe?

Monety ze złota i innych metali szlachetnych pozwalają przechowywać oszczędności w fizycznej formie. Są cenione przede wszystkim ze względu na wartość kruszcu, a nie rzadkość czy walory kolekcjonerskie.

Płynność i globalna rozpoznawalność

Najbardziej znane emisje są akceptowane praktycznie na całym świecie. To zwiększa płynność – łatwiej je sprzedać u dealera metali szlachetnych lub w obrocie prywatnym. Monety jednouncjowe są najwygodniejsze w wycenie, bo ich masa odpowiada standardowej uncji trojańskiej.

Koszty i ograniczenia, które trzeba sprawdzić

Za monetę płaci się zazwyczaj nieco więcej niż wynosi czysta wartość metalu. Wynika to z kosztów produkcji i marży dealera. Przed zakupem warto sprawdzić, czy cena jest bliska notowaniom rynkowym, a sama moneta pochodzi z mennicy z akredytacją LBMA, co potwierdza autentyczność kruszcu. Warto też pamiętać, że przechowywanie fizycznego złota wymaga bezpiecznego miejsca, a sprzedaż może wiązać się z dyskontem w stosunku do ceny zakupu.

Jedna uncja trojańska to 31,1034768 g, czyli w zaokrągleniu 31,1 g – to podstawowa jednostka masy, w której wyraża się zawartość kruszcu w monetach bulionowych.