Rewers – co to jest i jakie ma znaczenie?

Rewers to przede wszystkim odwrotna strona monety lub medalu, ale termin ten oznacza również formularz zamówienia akt w archiwum, pokwitowanie, a także tytuł filmu Borysa Lankosza i podkastu o poezji. Znaczenie zależy od kontekstu – inaczej rozumiemy to słowo w numizmatyce, inaczej w czytelni archiwum, a jeszcze inaczej w kulturze. W tym artykule wyjaśniamy wszystkie ważne znaczenia i pokazujemy, jak poprawnie korzystać z e-rewersu.

Jakie są podstawowe znaczenia słowa rewers?

Słowo to ma kilka definicji, które zebrał Słownik języka polskiego PWN. Pierwsze i najbardziej rozpowszechnione znaczenie to odwrotna strona monety lub medalu. W drugim ujęciu chodzi o formularz wypełniany przez czytelnika zamawiającego książkę. Termin bywa też używany jako dokument zawierający pokwitowanie otrzymanych pieniędzy lub przedmiotów, a także jako lewa strona czegoś, na przykład obrazu lub haftu.

Etymologia wyrazu sięga niemieckiego Revers, francuskiego revers oraz łacińskiego reversus, które oznacza „odwrócony”. W praktyce językowej przymiotnik rewersowy pojawia się przy opisie strony dokumentu, karty czy dzieła sztuki. Tabela poniżej pokazuje, jak różnie można rozumieć ten sam rzeczownik w zależności od sytuacji.

Czym jest e-rewers w Archiwum Akt Nowych?

W kontekście archiwalnym e-rewers to elektroniczny formularz zamówienia jednostek archiwalnych. Służy do tego, aby materiały z magazynu trafiły do Czytelni AAN. Trzeba jednak wyraźnie zaznaczyć, że e-rewers nie jest rezerwacją wizyty. Samo złożenie zamówienia nie wystarczy, by wejść do czytelni w wybranym dniu.

e-Rewers nie jest rezerwacją wizyty – zamówienia są realizowane wyłącznie po wcześniejszym zarezerwowaniu terminu w systemie aan.bookero.pl.

Administratorem danych osobowych w tym procesie jest Archiwum Akt Nowych. Przesłanie zamówienia wiąże się z akceptacją postanowień zawartych w Klauzuli RODO oraz regulaminu korzystania z materiałów w Czytelni. Dlatego przed wysłaniem formularza warto zapoznać się z procedurą rezerwacji miejsc i zamawiania akt, dostępną na stronie instytucji.

Jak poprawnie wypełnić formularz?

Formularz e-rewersa zawiera pola wymagane oznaczone gwiazdką. Kluczowe jest podanie przynajmniej jednej sygnatury jednostki archiwalnej, ponieważ bez tego zamówienie nie zostanie prawidłowo zrealizowane. Zamówienia najlepiej przesyłać z wyprzedzeniem przynajmniej doby roboczej, co zwiększa szansę, że dokumenty dotrą z magazynu na czas.

W formularzu należy uwzględnić:

• sygnaturę jednostki archiwalnej,
• datę planowanej wizyty,
• dane kontaktowe użytkownika,
• ewentualne uwagi dla obsługi czytelni.

Pomyłki w danych mogą sprawić, że zamówienie nie zostanie zrealizowane. Dlatego każde pole warto sprawdzić przed wysłaniem, szczególnie gdy korzystamy z formularza po raz pierwszy.

Dlaczego potwierdzenie złożenia to nie rezerwacja?

Po złożeniu e-rewersu system wysyła automatyczne potwierdzenie. Informuje ono jedynie o przyjęciu zamówienia, a nie o tym, że materiały zostaną przygotowane na wskazaną datę. W praktyce oznacza to, że wizyta w czytelni wymaga równoległego zarezerwowania miejsca w systemie aan.bookero.pl. Dopiero połączenie tych dwóch czynności daje szansę na sprawną realizację.

Jak zamówić akta w Archiwum Państwowym w Lublinie?

W Archiwum Państwowym w Lublinie e-rewers wypełnia się osobno dla każdej jednostki archiwalnej. Po złożeniu formularza również otrzymuje się automatyczne potwierdzenie, które nie jest równoznaczne z przygotowaniem akt. Pełna informacja o przetwarzaniu danych osobowych znajduje się na stronie internetowej archiwum, a regulamin udostępniania materiałów określa zasady korzystania z zasobu.

Ewidencję zasobu lubelskiego archiwum i jego oddziałów można sprawdzić w portalu Szukaj w Archiwach. W ten sposób użytkownik zyskuje dostęp do informacji o zespołach i jednostkach, zanim złoży zamówienie. Jeśli jakiegoś zespołu nie ma w portalu, należy skontaktować się bezpośrednio z obsługą czytelni.

Jak sprawdzić zasób lubelskich oddziałów?

Na portalu Szukaj w Archiwach dostępna jest ewidencja Centrali Archiwum Państwowego w Lublinie oraz trzech oddziałów. Wykaz obejmuje Oddział w Chełmie, Oddział w Kraśniku i Oddział w Radzyniu Podlaskim. Dzięki temu można ustalić, do której placówki trafić z konkretnym zamówieniem.

O czym opowiada film Rewers?

Rewers to polska czarna komedia filmowa z 2009 roku w reżyserii Borysa Lankosza. Scenariusz napisał Andrzej Bart, a premiera odbyła się 13 listopada 2009. Produkcja trwa 96 minut, a jej akcja rozgrywa się głównie w Warszawie w 1952 roku, w szczytowym okresie stalinizmu. To historia trzech kobiet, które muszą zmierzyć się z obecnością funkcjonariusza Urzędu Bezpieczeństwa w swoim życiu.

Główne bohaterki to Sabina Jankowska grana przez Agatę Buzek, jej matka Irena w wykonaniu Krystyny Jandy oraz babka, którą zagrała Anna Polony. Sabina pracuje w wydawnictwie Nowina w dziale poezji i prowadzi skromne życie. Wątek miłosny zaczyna się, gdy na jej drodze staje Bronisław Falski vel Toporek, grany przez Marcina Dorocińskiego. Mężczyzna okazuje się agentem, który próbuje zmusić Sabinę do donoszenia na dyrektora Barskiego.

W fabule pojawia się też złota moneta dolarowa z 1881 roku, którą Sabina ukrywa przed władzą. Później kobiety pozbywają się zwłok Bronisława, rozpuszczając ciało w kwasie i zakopując je na placu budowy Pałacu Kultury i Nauki. Akcja kończy się w czasach współczesnych, gdy starsza Sabina spotyka swojego syna Marka, a głosu w tych sekwencjach użyczyła jej Maria Garbowska.

Jak powstał film i ile kosztował?

Rewers powstał w Studiu Filmowym „Kadr” przy wsparciu spółki Syrena Films oraz Wytwórni Filmów Dokumentalnych i Fabularnych. Producentem był Jerzy Kapuściński, któremu kierownictwo nad studiem umożliwił minister kultury Bogdan Zdrojewski. Budżet filmu przekroczył 4 miliony złotych, a dofinansowanie z Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej wyniosło 1 milion złotych.

Okres zdjęciowy trwał od 24 lutego do 20 maja 2009. Zdjęcia powstały w Warszawie, między innymi na terenie portu lotniczego Okęcie, przy Centrum Bankowo-Finansowym, na placu budowy Pałacu Kultury i na cmentarzu na Powązkach. W filmie wykorzystano również obrazy olejne autorstwa Joanny Różnowicz-Wisławskiej. W realizację zaangażowani byli scenografowie Magdalena Dipont i Robert Czesak, kostiumolożka Magdalena Biedrzycka oraz operator Marcin Koszałka. Borys Lankosz przygotowywał się do zdjęć, czytając Dzienniki Leopolda Tyrmanda i oglądając kroniki z epoki.

Jakie nagrody zdobył film?

Film wielokrotnie nagradzano na polskich festiwalach. Otrzymał między innymi Złote Lwy na 34. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni, Nagrodę FIPRESCI na Warszawskim Festiwalu Filmowym oraz Paszport „Polityki”. Na rozdaniu Polskich Nagród Filmowych Orły zdobył statuetkę dla najlepszego filmu, a także nagrody za scenariusz, scenografię, kostiumy i muzykę. Wyróżniono też role Agaty Buzek i Anny Polony.

Produkcja była także polskim kandydatem do Oscara w kategorii filmu nieanglojęzycznego podczas 82. ceremonii Amerykańskiej Akademii Sztuki i Wiedzy Filmowej, ale nie uzyskała nominacji. W polskich kinach przez 66 dni wyświetlania zarobiła 6 505 301 złotych. Ścieżka dźwiękowa autorstwa Włodzimierza Pawlika ukazała się nakładem Polskiego Radia, a cały album trwa 38 minut i 59 sekund. W muzyce wyeksponowano trąbki, fortepian, kontrabas oraz perkusję.

Jak film przyjęli krytycy?

Recenzenci chwalili film za świeże spojrzenie na epokę stalinizmu. Janusz Wróblewski z tygodnika „Polityka” pisał o lekkim, nowoczesnym sposobie przedstawienia historii. Tadeusz Sobolewski z „Gazety Wyborczej” podkreślał niejednoznaczność ludzkich postaw. Z kolei Bożena Janicka na łamach „Kina” porównywała Rewers do twórczości Andrzeja Munka i Witkacego. Odmienne zdanie miała Bożena Keff, która krytykowała obraz za utrwalanie patriarchalnego modelu rodziny i negatywny wizerunek klasy chłopskiej.

Czym jest podcast Rewers?

Rewers to również nazwa podkastu literacko-poetyckiego, który w luźnej formie łączy rozmowy o poezji z codziennymi dygresjami. Prowadzące często podkreślają, że wbrew nazwie nie zawsze rozmawiają wyłącznie o wierszach. Program pełni funkcję spotkania z twórcami i twórczyniami, ale równie istotne są wątki prywatne i żartobliwe.

W kolejnych odcinkach gościnnie pojawili się między innymi:

• Ewa Frączek – odcinek z 17 marca 2025, trwający 1 godzinę 7 minut,
• Ola Lewandowska-Ferenc – odcinek z 20 stycznia 2025, trwający 1 godzinę 25 minut,
• Martyna Rogacka – odcinek z 30 grudnia 2024, trwający 47 minut,
• Agata Puwalska – odcinek z 24 grudnia 2024, trwający 1 godzinę 4 minuty.

W podkaście pojawiają się też nazwiska Asi Łępickiej, Wojtka Kopcia, Pawła Harlendera, Zuzy Sawczak, Pawła Rogińskiego, Uli Sikory i Marty Pilarskiej. Rozmowy dotyczą między innymi książek „Alfama”, „Zeszyt ćwiczeń”, „Nielegalne kopie” oraz „Jest taki konik”. W odcinkach przywoływano też „Elegię o chłopcu polskim”, „Lalkę”, „Wesele” i „Janka Muzykanta”. Dzięki temu program buduje własną, nieoczywistą mapę polskiej literatury.